Họ được đưa đi xuất khẩu cần lao “chui”, không có cơ sở pháp lý để bấu víu. Trong khi đó, người môi giới hoàn toàn có thể thoái thác nghĩa vụ khi chỉ ký với người cần lao cái gọi là “giao kèo dịch vụ tham vấn”. Hộ chiếu du lịch vẫn ký hợp đồng lao động ở nước ngoài Sau thời gian cần lao trong điều kiện khắc nghiệt, đau khổ, nhận thấy có thể mất mạng bất cứ lúc nào nếu đấu ở xứ người, 8 cần lao cùng với gia đình tại xã Ngư Lộc liên tiếp điện thoại ép môi giới Nguyễn Văn Hà phải đưa họ về nước. Sau quá trình gây áp lực liên tục, rốt cuộc các lao động đáng thương này cũng được một người tên Huy mua vé phi cơ hồi hương. Mất khoảng 30 giờ quá cảnh qua Nam Phi rồi Hong Kong, ngày 20/5/2013, cả nhóm về đến Việt Nam trong bộ dạng gầy yếu, ý thức hoảng loạn. Theo điều tra của phóng viên, hầu hết các lao động này sang được Angola đều nhờ bàn tay của “cò” Hà. Các cần lao phản ảnh, Nguyễn Văn Hà là “cò” xuất khẩu lao động có tiếng ở xã. Khi Hà rêu rao có thể đưa lao động sang Angola làm việc thanh nhàn, thu nhập cao, nhiều gia đình nghèo đã lóng lánh hy vọng cải thiện kinh tế. Họ bỏ công việc đánh cá, cóp nhặt tiền đưa cho Hà lo đi xuất khẩu cần lao. Mỗi người muốn đi lao động sang Angola phải đóng cho Hà 136,5 triệu đồng. Ngoại giả, mỗi cần lao còn mất hàng chục triệu đồng các phí khác cho đến khi sang được Angola. Các cần lao không được ký hiệp đồng với công ty ở Việt Nam mà được “cò” trong nước tổ chức sang Angola bằng hộ chiếu du lịch. Điều sửng sốt là, dù xuất cảnh bằng hộ chiếu du lịch nhưng họ lại được cấp một bản giao kèo cần lao ký với một công ty ở nước sở tại. Đơn cử như trường hợp của lao động Phạm Văn Hòa (SN 1977, xã Ngư Lộc, Hậu Lộc) được “cò” lao động cấp một giao kèo cần lao với Công ty Casa Marfinaria Mussengue LDA, có địa chỉ tại nhà S- đường Inclustrial- phố Azull- tỉnh Kuando (Angola) do ông Joao Augusto Musengue làm giám đốc điều hành. Theo hợp đồng này, cần lao được thuê làm việc 3 năm với các điều khoản, chế độ làm việc đầy đủ, mức lương 800 USD/tháng. Hiệp đồng được ứng dụng bởi pháp luật nước Cộng hòa Angola (hiệp đồng bằng tiếng Việt, người cần lao lăn tay- PV). Hiệp đồng này cũng biểu hiện trường hợp có tranh chấp, hai bên sẽ ra tòa án Luanda (Angola) giải quyết.
Các công ty liên hệ bỗng dưng…biến mất Điều tra của phóng viên cho thấy, người cần lao sau khi trở về nước đã rất khó khăn trong việc đòi bồi hoàn lợi quyền vì đã bị buộc ràng bởi cái gọi là “hợp đồng dịch vụ tham mưu”. Như trường hợp của anh Tô Văn Định (SN 1991, Hậu Lộc, Thanh Hóa), trước khi lên máy bay, do cảm giác bất an anh Định yêu cầu “cò” phải cung cấp hiệp đồng pháp lý. Sau đó, anh Định được ký kết hợp đồng tham mưu thị trường đi làm việc tại Angola với bên A là Chi nhánh Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu tổng hợp II Hà Nội (địa chỉ ghi trên hiệp đồng là số 66 Lạc Trung, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) do bà Lê Minh Thu làm Giám đốc. Hợp đồng này diễn tả, bên A chỉ giữ vai trò tham vấn cho bên B về thị trường xuất khẩu cần lao tại Angola. Bên B đồng ý ủy quyền cho bên A chuyển hộ tiền cho chủ sử dụng hoặc cá nhân chủ nghĩa - pháp nhân khác để làm visa, đặt vé hộ cho bên B xuất cảnh. Hiệp đồng này cũng ghi: “Bên B hiểu rằng những phát sinh trong thời hạn hiệp đồng khi làm việc tại Angola là quan hệ trực tiếp giữa chủ dùng và bên B”. Như vậy, theo giao kèo tham mưu này thì bên thị tì toàn không chịu nghĩa vụ gì nếu có phát sinh trong quá trình lao động. Do thiếu hiểu biết, các lao động yên tâm cầm bản hợp đồng tham vấn vô giá trị sang Angola. Đến nơi, họ mới nhận ra rằng mình bị lừa. Lần theo địa chỉ trên bản “hiệp đồng dịch vụ tư vấn”, chúng tôi đến địa chỉ 66 Lạc Trung, quận Hai Bà Trưng thì không thấy có sự tồn tại của công ty này. Về phần người lao động, khi may mắn được đưa về nước, họ tìm đến “cò” Nguyễn Văn Hà đòi tiền nhưng “cò” này khất lần rồi sau đó lẩn về Hà Nội. Vạn bất đắc dĩ, các lao động viết đơn tố cáo đến chính quyền địa phương. Làm việc với phóng viên, ông Nguyễn Hải Năm, Phó Chủ tịch UBND xã Ngư Lộc cho biết: “Chính quyền đã nhận được đơn thư của người dân và đã mời các hộ dân đến trụ sở UBND xã để làm thuê tác tư tưởng, mong người dân bình tĩnh”. Theo vị Phó chủ toạ này thì UBND xã Ngư Lộc đã điện thoại mời “cò” Hà lên làm việc và người này đã hứa với chính quyền địa phương sẽ giải quyết ổn thỏa. “Đây là lần trước tiên chỗ anh Hà để xảy ra thế này”, ông Năm nói. Để có những thông tin khách quan, nhóm phóng viên tìm gặp ông Nguyễn Văn Hà tại Hà Nội và được người đàn ông này cho biết đã làm nghề môi giới lao động khoảng 7 năm nay. Ông Hà trình bày, chỉ thu tiền, sau đó có bổn phận chuyển tiền qua một người tên là Phạm Đình Luân. Trước đây, ông Luân thường đưa Hà và các lao động đến một công ty có hội sở tại Mỹ Đình (huyện Từ Liêm, Hà Nội) để làm thủ tục. Nhưng giờ công ty này cũng đã biến mất, bản thân ông Hà cũng không biết nó còn tồn tại hay không. Hỏi ông Hà đưa cần lao đi bằng cách nào, ông ta nói quanh nói quẩn: “Em cũng chẳng biết vì em duyệt y anh Luân, em chỉ thu tiền rồi đưa hết cho anh Luân và được trả công 500 USD/người. Anh Luân duyệt y doanh nghiệp nào, bằng cách nào đưa đi em không biết. Từ khi sự việc xảy ra, em phải ở Hà Nội để ép anh Luân khắc phục hậu quả cho người cần lao. Người cần lao chỉ biết bấu víu vào em và em thì bám vào anh Luân. Nói thật em cũng chỉ là nạn nhân trong vụ này. Em cũng không hiểu biết nên mới tin người ta như thế”.
Hà Châu - T.Minh |
Thứ Sáu, 9 tháng 8, 2013
Xuất khẩu cần lao sang Angola (2): Những bản giao kèo “vô tiền cập nhật khoáng hậu”
